Motorik Özelliklerin Geliştirilmesi
Motorik özellikler sportif hareketlerin denge, koordinasyon, sürat, sıçrama, kuvvet, dayanıklılık ve beceriden oluşan niceliksel özelliklerdir. Bu özelliklerin gelişim hızlarının en yüksek olduğu yaşlarda branşlaşma yaşı öncesi çalıştırılması son derece önemlidir. Bu sayede küçük sporcularının büyüdüklerinde süratli, kuvvetli, dayanıklı ve becerikli sporcular olması sağlanmış olacaktır. Motorik özellikler ayrı ayrı olduğu gibi bu özellikler kendi içinde de safhalara ayrılmaktadır. Bütün performans sporlarında hayati öneme sahip olan sürat, ivmelenme ve maxsimal sürat konularını kısaca anlatalım.
Süratin Safhaları
• Çıkış pozisyonu (duruş şekli, hazırlık)
• Reaksiyon (uyarılma)
• İvmelenme (hız alma)
• Koşu ( max. sürat )
• Bitiş
İvmelenme
Koşulan mesafe ne olursa olsun bu beş safha yapılmaktadır. Sporcu hangi safhada ise o safhaya uygun hareket etmelidir. Bir safhadan bir safhaya geçiş zamanını iyi bilmeli ve kapasitesine göre reaksiyon vermeli.
Süratin üçüncü safhası olan ivmelenme safhasına şöyle bir bakalım: Sporcunun mesafe bazında hızlı ivmelenmesi maksimal hıza ulaşma zamanını düşürecektir. Yani sporcu en kısa sürede hızlanacaktır. En iyi sporcuların ivmelenme mesafesi 20–25 metredir. Sporcu bu safhada maksimal süratin %90–95 ine ulaştığı savunulmaktadır.(Jdanov)
Örneğin, futbol sporunda ortalama sprintler 25 metrenin altındadır. Günümüz futbolunda yeni sistemler gereği boş alan bulmak zordur. Yani ivmelenmesi iyi olan futbolcu topu alır. Organizmada potansiyel olarak bulunan süratin en mükemmeline ancak motorik özellikleri safhalara ayırarak çalışılarak ulaşılabilir.
Maxsimal Sürat
Takımlar teknik taktik gereği futbolda topsuz alanları lehine kullanacakları sistemler geliştirmektedir. Bu da futbolda sprintlerin 30–35 metreye kadar uzadığını gösterir. İşte bu sebeple bize göre futbolda çalışılması gereken, olmasa olmaz bir özellik ortaya çıkmıştır. Bunun adı maksimal koşu hızıdır. Peki, bu güne kadar futbol antrenmanlarında çalışıldığını görmediğimiz bu özellik neden mi bizce bu kadar önemli.
Örneğin, bir futbol maçında eğer savunmanın arkasına atılacak uzun top veya savunma oyuncularının atacağı diyagonal pas 20–25 metrenin üzerindeyse bu mesafe ivmelenmeden çıkar. Devreye maksimal sürat faktörü girer. Yani X oyuncunun çeviklik- çabukluğu ivmelenmesi, reaksiyon zamanı, kademeye girişi ne kadar iyi olursa olsun Y oyuncuyu yakalama şansı yoktur. X oyuncu doğuştan genlerinde var olan bu özelliğini açığa çıkarma yaşı geçtiğinden dolayı Y oyuncuyla arasındaki bu farkı hiçbir zaman kapatamaz.
Sürat Gelişimini Farklı Bir Açıdan İnceleyelim
Örneğin bir atlet surat özelliği değerlendirilirken koşulan mesafe (örnek 100m) total zaman olarak alınıyor. Bu büyük hata. Neden mi? Çünkü bu bakış açıyla sporcunun sadece süratli ya da süratsiz olduğunu anlaya biliriz. Ama neden iyi yada neden kötü koştuğunu tam olarak anlayamayız. Toplam süresi iyi olmayabilir ama koşulan mesafede kötü olan sporcunun ulaştığı hız iyi olanınkinden hızlı olabilir. Yani şunu demek istiyoruz. Bu tip çalışmalarla 11,90 olan sporcunun 100m sini 11,40 e indirmek mümkün. Ama daha önce yazdığımız gibi özelliği safhalara ayırırsak ve her 25 metre geçiş zamanlarını ayrı ayrı ölçersek hangi safhasının kötü olduğunu buluruz. Total tekrar metodu yerine safhalama metodu uygulanmalıdır. Buda daha iyi bir gelişim doğurur.
Süratin Safhaları
1) safhadan 0.08 sn çıkış pozisyonu
2) safhadan 0.06 sn reaksiyon
3) safhadan 0.32 sn ivmelenme
4) safhadan 0.51 sn koşu
5) safhadan 0,10 sn varış
Bu şekilde geliştirirsek 11.90 olan bir atletin 100m sini 10.83 e indirmiş oluruz.
Küçük sporculara sürati geliştirmeye yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Fakat yukarıda söylediğimiz şekilde safhalama metodunu uygulanmamaktadır. Bu sebepten ötürü sporcuların çoğunda surat motoriklerinde fazla bir gelişim olmuyor. Mesafeyi safhalara ayırarak analiz yapmak için,belli bir bilgi birikimi ve materyallere ihtiyaç vardır. Türkiye'de malesef safhalama metodunu bilen antrenör sayısı oldukça azdır.
Çocuk Gelişimi ve Psikomotor Gelişim Uzmanı
İsa ÖZBİLİR
Kaynak: 2005 Coşan Fehim. Olimpiyatlar için sporcu kaynağı projesi
2010 Özbilir isa Yetenek seçimi projesi
Motorik özellikler sportif hareketlerin denge, koordinasyon, sürat, sıçrama, kuvvet, dayanıklılık ve beceriden oluşan niceliksel özelliklerdir. Bu özelliklerin gelişim hızlarının en yüksek olduğu yaşlarda branşlaşma yaşı öncesi çalıştırılması son derece önemlidir. Bu sayede küçük sporcularının büyüdüklerinde süratli, kuvvetli, dayanıklı ve becerikli sporcular olması sağlanmış olacaktır. Motorik özellikler ayrı ayrı olduğu gibi bu özellikler kendi içinde de safhalara ayrılmaktadır. Bütün performans sporlarında hayati öneme sahip olan sürat, ivmelenme ve maxsimal sürat konularını kısaca anlatalım.
Süratin Safhaları
• Çıkış pozisyonu (duruş şekli, hazırlık)
• Reaksiyon (uyarılma)
• İvmelenme (hız alma)
• Koşu ( max. sürat )
• Bitiş
İvmelenme
Koşulan mesafe ne olursa olsun bu beş safha yapılmaktadır. Sporcu hangi safhada ise o safhaya uygun hareket etmelidir. Bir safhadan bir safhaya geçiş zamanını iyi bilmeli ve kapasitesine göre reaksiyon vermeli.
Süratin üçüncü safhası olan ivmelenme safhasına şöyle bir bakalım: Sporcunun mesafe bazında hızlı ivmelenmesi maksimal hıza ulaşma zamanını düşürecektir. Yani sporcu en kısa sürede hızlanacaktır. En iyi sporcuların ivmelenme mesafesi 20–25 metredir. Sporcu bu safhada maksimal süratin %90–95 ine ulaştığı savunulmaktadır.(Jdanov)
Örneğin, futbol sporunda ortalama sprintler 25 metrenin altındadır. Günümüz futbolunda yeni sistemler gereği boş alan bulmak zordur. Yani ivmelenmesi iyi olan futbolcu topu alır. Organizmada potansiyel olarak bulunan süratin en mükemmeline ancak motorik özellikleri safhalara ayırarak çalışılarak ulaşılabilir.
Maxsimal Sürat
Takımlar teknik taktik gereği futbolda topsuz alanları lehine kullanacakları sistemler geliştirmektedir. Bu da futbolda sprintlerin 30–35 metreye kadar uzadığını gösterir. İşte bu sebeple bize göre futbolda çalışılması gereken, olmasa olmaz bir özellik ortaya çıkmıştır. Bunun adı maksimal koşu hızıdır. Peki, bu güne kadar futbol antrenmanlarında çalışıldığını görmediğimiz bu özellik neden mi bizce bu kadar önemli.
Örneğin, bir futbol maçında eğer savunmanın arkasına atılacak uzun top veya savunma oyuncularının atacağı diyagonal pas 20–25 metrenin üzerindeyse bu mesafe ivmelenmeden çıkar. Devreye maksimal sürat faktörü girer. Yani X oyuncunun çeviklik- çabukluğu ivmelenmesi, reaksiyon zamanı, kademeye girişi ne kadar iyi olursa olsun Y oyuncuyu yakalama şansı yoktur. X oyuncu doğuştan genlerinde var olan bu özelliğini açığa çıkarma yaşı geçtiğinden dolayı Y oyuncuyla arasındaki bu farkı hiçbir zaman kapatamaz.
Sürat Gelişimini Farklı Bir Açıdan İnceleyelim
Örneğin bir atlet surat özelliği değerlendirilirken koşulan mesafe (örnek 100m) total zaman olarak alınıyor. Bu büyük hata. Neden mi? Çünkü bu bakış açıyla sporcunun sadece süratli ya da süratsiz olduğunu anlaya biliriz. Ama neden iyi yada neden kötü koştuğunu tam olarak anlayamayız. Toplam süresi iyi olmayabilir ama koşulan mesafede kötü olan sporcunun ulaştığı hız iyi olanınkinden hızlı olabilir. Yani şunu demek istiyoruz. Bu tip çalışmalarla 11,90 olan sporcunun 100m sini 11,40 e indirmek mümkün. Ama daha önce yazdığımız gibi özelliği safhalara ayırırsak ve her 25 metre geçiş zamanlarını ayrı ayrı ölçersek hangi safhasının kötü olduğunu buluruz. Total tekrar metodu yerine safhalama metodu uygulanmalıdır. Buda daha iyi bir gelişim doğurur.
Süratin Safhaları
1) safhadan 0.08 sn çıkış pozisyonu
2) safhadan 0.06 sn reaksiyon
3) safhadan 0.32 sn ivmelenme
4) safhadan 0.51 sn koşu
5) safhadan 0,10 sn varış
Bu şekilde geliştirirsek 11.90 olan bir atletin 100m sini 10.83 e indirmiş oluruz.
Küçük sporculara sürati geliştirmeye yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Fakat yukarıda söylediğimiz şekilde safhalama metodunu uygulanmamaktadır. Bu sebepten ötürü sporcuların çoğunda surat motoriklerinde fazla bir gelişim olmuyor. Mesafeyi safhalara ayırarak analiz yapmak için,belli bir bilgi birikimi ve materyallere ihtiyaç vardır. Türkiye'de malesef safhalama metodunu bilen antrenör sayısı oldukça azdır.
Çocuk Gelişimi ve Psikomotor Gelişim Uzmanı
İsa ÖZBİLİR
Kaynak: 2005 Coşan Fehim. Olimpiyatlar için sporcu kaynağı projesi
2010 Özbilir isa Yetenek seçimi projesi
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder