Somatotip Vücut Tipi Ne Demektir? Konunun Keşfi ve Tarihsel Gelişimi Nasıl olmuştur? Somatotip Vücut Tipleri Kaça Ayrılıyor?
Vücut tipleri bildiğimiz kadarıyla 3 ana gruba ayrılıyor. Bunlar; ektomorf, mezamorf ve endomorf adı verilir.
Konunun Keşfi ve Tarihsel Kronolojisine Bakacak Olursak;
1) KRETSCHMER SINIFLANDIRMASI (1921)
Alman psikiyatrist Ernst Kretschmer'ın manik depresif ve şizofreni ile fiziki karakterler arasında kurduğu ilişki sonucu oluşturduğu sınıflandırmadır. Üç tip tanımlamıştır Bunlar: Astenik: Uzun kemikli, ince yapılı, olduğundan daha uzun görünen, derisi soluk, dar omuzlu, ince adaleli, kemikli elli, dar ve düz gövdeli, kaburgaları belirgin tiplerdir. Piknik:Orta boylu, yuvarlak hatlı, yüzü yayvan, kısa boyunlu, yağlı kalça ve üst bacakları olan tiplerdir Atletik: Geniş omuz ve göğüslü, düz karınlı, adaleli uzuvlara sahip tiplerdir
2) VİOLA SINIFLANDIRMASI (1933)
Fizikçi Viola'nın yöntemi gövde ile üst ve alt ekstremite (kol ve bacaklar) arasındaki orantısızlıkların hesaplanmasına dayanır. Üç tip tanımlanmıştır: Normotip: Gövde ile uzuvlar ve karın ile göğüs kafesi orantılı Brakitip: Gövde uzuvlardan daha büyük/uzun, karın ise göğüs kafesinden daha geniş / büyük Longitip: Gövde uzuvlardan daha küçük/kısa, karın ise göğüs kafesinden daha dar / küçük 3-
3) SHELDON SINIFLANDIRMASI (1940)
Günümüzde kullandığımız sınıflandırmanın temellerini oluşturan Amerikalı psikolog William H. Sheldon, yardımcıları Stevan ve Tucker ile birlikte yaptığı çalışmalarda insanların sadece fiziki değil, kişilik özelliklerini de dikkate almak gerektiğini savunmuşlardır. Endomorf, Mezomorf ve Ektomorf isimli üç değişik vücut tipi belirlemiştir. Daha sonra 4000 üniversite öğrencisinin önden, yandan ve arkadan fotoğraflarını çekerek Sheldon Atlası'nı (Atlas of Men) meydana getirmiştir. Buna göre her bireyin vücut tipi üç ayrı bileşenle ifade edilmiştir. Bunlara 1 ile 7 arasında puan verilerek,"endomorfi", "mezomorfi" ve "ekdomorfi" puani olarak isimlendirilmiştir. Birinci sayı endomorfi, ikinci sayı mezomorfi, üçüncü sayı ise ekdomorfi puanıdır.
4) HEATH AND CARTER SINIFLANDIRMASI (1967)
Barbara H. Heath ve J.E Lindsay Carter, bir üstte anlattığımız William H. Sheldon'un, Sheldon Atlası (Atlas of Man) kullanılarak vücut tipi belirlenen kişilere ait ölçümler üzerinde yapılan istatistiksel analizler sonucu hesaplanmış tablolar oluşturmuşlardır.
Vücut Tipleri, Egzersiz veya Beslenme Açısından Neden Önemli?
Çünkü egzersiz ve beslenme bireye özgü olmalıdır. Bir egzersiz veya beslenme programı uygulayacaksak hangi kriterleri dikkate alıyorduk? Bireyin yaşına, cinsiyetine, mesleğine, egzersiz yaşına v.s. bakıyorduk. Bunların başında ise sağlık durumu, vücut tipi, postür gibi konuları gelir. Keza egzersizde olduğu gibi beslenmede de muadil konulara dikkat edilmelidir. Aksi takdirde birey uygulanacak egzersiz veya beslenme programından alınacak verim düşük olacaktır.
Üç Farklı Vücut Tipinden Bahsettik. Peki;
Ektomorf Vücut Tiplerinin Genel Özellikleri Nelerdir, Fiziken Nasıl Anlaşılır? Örneğin Ektomorf Vücut Tipini Nasıl Tanımlarız?
Bu vücut yapısına sahip insanların en önemli özelliği zayıf bir görüntüye sahip olmalarıdır. Kilosu düşük, küçük uzuvlara sahip, yağsız bir kas görüntüsü olan, uzun ince bacaklı ve lifli kas yapısı ektomorf vücut tipinin en belirgin özellikleridir. Bu vücut tipine sahip bireylerin omuzları diğer insanlara göre daha dardır.
Spesifik Örnek Vermek Gerekirse Ektomorflar:
*Hassas bir kemik yapısı
*Dar bir omuz hattı
*Uzun kollar ve bacaklar
*Yağsız vücut yapısı
*Zor kilo alırlar
*Metabolizma hızlı çalışır
*İnce belli
*Dar bir kalça yapısı
*Hem yağ oranı hem de kas oranı düşüktür.
Ektomorf Vücut Tipinin Artısı yada Eksisi Var mıdır? Varsa Nelerdir?
Artıları, vücut yağ oranı oldukça düşüktür. Metabolizması hızlı çalışır. Bu bakımdan istedikleri her şeyi yiyerek zayıf kalabilirler. Uzun mesafe koşu sporlarında çok avantajlıdırlar.
Eksisi, zor kilo alırlar. Hassas bir vücut yapısına sahiptirler. Kemik yapıları incedir. Zayıf olmalarından kaynaklanan, çabuk yorulma ve halsizlik görülebilir. Özellikle ise erkek ektomorflar yağ depolayamadıkları için kas kitlelerini arttırmaları çok çok zordur.
Ektomorf Vücut Tipine Göre Egzersiz ve Beslenme Nasıl Olmalıdır?
*Yağ oranı düşük olduğu için cardio egzersizleri önermiyoruz.
*Kas hipertrofisi, kuvvet veya güç çalışmalarını öneriyoruz.
*Maksimal zorlanacağı yüksek şiddetli, tam dinlenmeli ve kısa süreli egzersizler öneriyoruz.
*Fitness yapanlar az tekrar, ağır kilo prensibi ile çalışmalıdır.
*Kaba motor kasların gelişimi birinci planda olmalıdır.
Ektomorf Vücut Tipine Göre Beslenme Nasıl Olmalıdır?
*Karbonhidrat yönünden zengin besinlerin fazla tüketilmesini öneriyoruz.
*Yine protein yönünden zengin besinler fazla tüketilebilir.
*Kilo almak için sağlıklı besinlerden yüksek kalorili, glisemik indeksi yüksek besinler tercih edilebilir.
Karakteristik Özellikleri:
*Panik atak hastalığına yatkındırlar.
*Kaygı düzeyi yüksektir.
*Elleri titreyebilir.
Bir Başka Vücut Tipi Olan Mezomorf Vücut Tipinin Genel Özellikleri Nelerdir? Fiziken Nasıl Görünürler? Mezomorf Vücut Tipini Nasıl Tanımlarız?
Mezomorf vücut tipine sahip bireyler genellikle şanslı kişiler olarak tanımlayabiliriz. Büyük kas ve sağlam kemik yapılarına sahiptirler. Mezomorf bireyler, çoğunlukla atletik bir görünüme sahiptir. Bu grup insanlar hızlı bir biçimde kilo alır ve kilo verirler. Nispeten yağsız ve kaslı bir görünüme sahiptirler. Geniş omuzlar ve ince bel en önemli fiziki göstergeleridir. Fiziksel ve antropometrik açıdan şanslı doğarlar. Bütün spor branşlarında avantajlı konumdadırlar. Ne egzersizi yaparsa yapsın çok çabuk verim alır.
Örnek Vermek Gerekirse Mezomorflar:
*Doğuştan kaslı, atletik ve parçalı bir kas görüntüsüne sahiptirler.
*İnce bel ve geniş omuzları vardır.
*Yağsız ve kaslı olurlar.
*Dar ama güçlü kalçalara sahiptirler.
*Ve düşük yağ oranları vardır.
Mezomorf Vücut Tipinin Artısı yada Eksisi Var mıdır? Varsa Nelerdir?
Bu vücut tipinine pozitif açıdan bakılacak olursa: Güçlü, atletik ve kaslı bir yapıya sahiptirler. Neredeyse bütün spor branşlarına kolay adapte olurlar.
Olumsuz tarafı ise: Harekeksizligi sevmez, hızlı bir şekilde kilo alırlar.
Mezomorf Vücut Tipine Göre Egzersiz ve Beslenme Nasıl Olmalıdır?
*Kuvvet ve güç egzersizlerine çok çabuk uyum sağlar ve verim alır. Bu tarz disiplinleri yapabilirler.
*Yağ oranı nispeten yüksek olduğu için tercihe bağlı olarak, cardio çalışmaları yapabilirler.
*Vücut tipleri ağlanmaya uygun olduğu için beslenmeye ve kalori alımına sürekli dikkat etmeleri önerilir.
*Birey sporcu değilse minimum karbonhidrat ve protein alımı yapmalıdır.
*Sebze yönünden zengin beslenmelidir.
Karakteristik Özellikleri:
*Mantıklarıyla hareket ederler.
*Soğukkanlı insanlardır.
*Kararlı, tutarlı ve sabırlı olurlar.
*Lider veya yönetici ruhuna sahiptirler.
Bir Başka Vücut Tipi Olan Endomorf Vücut Tipinin Genel Özellikleri Nelerdir? Fiziken Nasıl Görünürler? Endomorf Vücut Tipini Nasıl Tanımlarız?
Endomorf vücut tipine sahip insanlar fiziksel açıdan şanssız olarak nitelenebilir. İlk bahsettiğimiz ektomorf vücut tiplerinin tersi diyebiliriz. Su içse yarar. Kilo almaya çok yatkındırlar. Genel olarak da yağlı bir görünüme sahiptirler. Ama aynı zamanda güçlü bir fiziğe sahiptirler. Kol ve bacak açısından oldukça iri gözükürler. Kemikleri kalındır. Beslenme ve kalori alımına fevkalade dikkat etmeliler. Çok kısa süre içerisinde hızlıca kilo alırlar lakin zor kilo verirler. Metabolizmaları diğer insanlara göre yavaş çalışmaktadır.
Yaşamlarının her evresinde fiziksel aktivite ve beslenmeye azami ölçüde dikkat etmelidirler.
Örnek Vermek Gerekirse Endomorflar:
*Çok kısa sürede hipertrofi yapabilirler.
*Vücutları fazla oranda yağ depolar.
*Metabolizmaları yavaş çalışır.
*Vücut hatları belirgin değildir.
*Geniş bir omuz ve kalçalara sahiptirler.
Endomorf Vücut Tipinin Artısı yada Eksisi Var mıdır? Varsa Nelerdir?
Bu vücut tipine sahip kişiler beslenme ve egzersizlerini doğru programladıkları taktirde diğer tiplere oranla oldukça kaslı ve gösterişli olabilirler. Ünlü body buldingcilerin pek çoğu bu vücut tipine sahiptir.
Endomorflar vücut tipinin en büyük dezavantajı, metabolizmaları yavaş çalıştığı için çabuk kilo alırlar. Sadece deri altı değil iç organ yağlanmasına da eğilimlidirler. Bu durum da kalp ve damar hastalıklarına yakalanma riskini arttırır.
Endomorf Vücut Tipine Göre Egzersiz ve Beslenme Nasıl Olmalıdır?
*Düşük ağırlık ile kısa dinlenmeli ve çok tekrarlı olacak şekilde kuvvet ve güç egzersizleri yapabilirler.
*Tercihe bağlı olarak cardiowascular egzersizler yapabilirler.
*Fazla kilolu iseler, koşu ve uzun süreli yürüme önermiyoruz. Çünkü başta diz ve ayak bileği eklemleri olmak üzere bir çok eklemde ağrı olabilir.
*Cardio çalışmaları tercih edilecekse, sırasıyla önce yatay biliklet sonra dikey bisiklet, consept yani kürek aleti, en son yürüyüş olmalıdır.
*Doğru antrenman ile çeviklik-çobukluk gerektiren branşları başarı ile yaparlar. Yere sağlam ve dengeli basarlar.
*Futbol, halter, güreş, body building ve bilek güreşi gibi sporlarda başarılı olurlar.
Vücut Tipine Göre Beslenme Nasıl Olmalıdır?
*Beslenmeye son derece dikkat edilmelidirler.
* Protein ve karbonhidratıi minimuma yakın almalıdır.
*Sebze yönünden zengin beslenmelidir.
*Her gün en az 3 litre su içmelidirler. Egzersiz günleri su miktarı pek tabi artmalıdır.
Karakteristik Özellikleri:
*Mutlu, neşeli ve komik insanlardır.
*Olaylara pozitif açıdan bakarlar.
*Arkadaş çevrelerince çok sevilirler.
*Kısmen umursamaz veya vurdumduymazdırlar.
İsa ÖZBİLİR
KAYNAKLAR:
1) Özbek, M.(2000) Dünden Bugüne İnsan Ankara: İmge
2)http://www.genelbilge.com/somatotip.html
3) Kretschmer E. (1921) Korperban und Charakter 26.Baskı. Berlin: Springer Verlag
4) Viola J. (1921) La Costituzione Individuale. L. Cappelli Bologna
5) Sheldon W.H., Dupertuis C.M. ve Mc Dermott E.(1954) Atlas of Men. New York: Harper and Brothers
6) Heath B.H. and Carter J.E (1967) A modified somatotype Method Am. J. Phys. Anthrop. 7) https://ozbilirisa.blogspot.com/2020/11/somatotip-vucut-tipleri-somatotip-vucut.html?m=1
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder