Obezitenin pek çok tanımı var. Biz Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan tanımı baz alacak olursak: “Sağlığı bozacak ölçüde, vücutta anormal veya aşırı yağ birikmesi” olarak tanımlanmaktadır.
Benim daha doğru bulduğum tanım ise: Vücutta aşırı yağ depolanması ile meydana gelen, ruhsal ve fiziksel sorunlara neden olabilen , çevresel ve genetik etkileşimleri olan, kronik ve metabolik bir bozukluktur.
Obezite çağımızın en büyük sağlık sorunlarından biri haline gelmiştir. Bu sorun küresel bir sorundur. Pek çok hastalıkların oluşmasına da neden olmaktadır. Yaşam kalitesinin azalmasına hatta ciddi oranda ölümlere yol açmaktadır. Bir başka konu da, obezite ülkelerin ekonomilerini de negatif anlamda etkiler hale gelmiştir.
Şu anki duruma göre, dünya genelinde obeziteden ölen insan sayısı, sigaradan ölen insanların ardından ikinci sırada yer alıyor. Okadar fazla...
OBEZİTEYE ETKİ EDEN SEBEPLER NELERDİR?
*Obezite birçok faktöre bağlı olarak gelişebilmektedir. Bu faktörler arasında; yaş, cinsiyet, genetik yatkınlık, sedanter yaşam, aşırı kalori tüketimi, yetersiz fiziksel aktivite, fazla kalori alımı, çeşitli ilaçlar, stres, eğitim durumu, sosyokültürel nedenler ve sosyoekonomik düzeyin düşük olması olarak sayabiliriz.
OBEZİTENİN ÇEŞİTLERİ VAR MI PEKİ?
*Birincisi: Eksojen Obezite (Basit Obezite): Bu obezite türü dengesiz ve sağlıksız beslenmeye bağlı olarak gelişir. Vücuda alınan enerji ile harcanan enerji arasındaki dengesizlikten oluşur. Fiziksel aktivite azlığı nedeniylede bu durumda etkilidir. Özellikle çocuklar ve adolesanlarda görülmektedir.
*İkincisi: Endojen Obezite (Sekonder Obezite): Genetik veya hormonal bir hastalığa bağlı olarak gelişen obezite türüdür. Endojen obezite gelişiminde; endokrin nedenler, kullanılan çeşitli ilaçlar, çeşitli hormonel hastalıklar.
OBEZİTENİN DUNYADA VE TÜRKİYE'DE NUFUSA ORANI KAÇTIR? DUNYADA KAC MİLYON, TÜRKİYE'DE KAC MİLYON İNSAN OBEZ? VE BUNLARIN YAŞLARA GÖRE ORANI NEDİR?
*Obezitenin EPİDEMİYOLOJİSİ bakacak olursak:
(Epidemiyoloji hastalık, salgın ve benzeri durumları, birtakım değerleri baz alarak nüfustaki görünme sıklığını inceleyen bir bilim dalıdır.)
GÜNÜMÜZDE:
*Dünya Sağlık Örgütü’nün raporlarına göre dünyada yaklaşık 41 milyon 5 yaşın altında obez çocuk var.
*Yine dünya genelinde, yaklaşık 340 milyon 5-19 yaş arası obez çocuk ve genç var.
*Amerika Birleşik Devletleri’nde, ergenlik öncesi popülasyona bakıldığında % 25’inin obezite olduğu saptanmıştır.
*Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünyada 2 milyara yakın kişi fazla kilolu ve bunların 600 milyonu obez.
*Bakalım Türkiye'de durum neymiş: Sağlık Bakanlığı internet sitesinden merak edenler detaylı okuyabilir. “Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması ön çalışma raporuna göre, ülkemizde obezite sıklığı;
Erkeklerde %20,5
Kadınlarda ise % 41,0
Toplamda % 30,3
10 yaş altı olarak 20,8 olarak kaydedilmiştir. Korkunç bir rakam.
*Coğrafi bölgeler olarak bakıldığında:
İstanbul 33,0
Batı Marmara 30,7
Doğu Marmara 30,6
Ege 28,0
Akdeniz 30,1
Batı Anadolu 33,0
Orta Anadolu 32,9
Batı Karadeniz 31,3
Doğu Karadeniz 33,1
Kuzeydoğu Anadolu 23,5
Ortadoğu Anadolu 20,5
Güneydoğu Anadolu 22,9
*2019 TÜİK verilerine bakacak olursak, şişman ve obez olanların toplamı ülke nüfusunun yaklaşık %50'sini oluşturuyor.
*Avrupa'da yapılan başka bir araştırmaya göre 2018 yılından itibaren Türkiye %32,1 ile Avrupa birincisi.
*Dünya'da nüfusa oranla obezite açısından ise Türkiye beşinci sırada bulunuyor. Obezler sıralamasında listede ilk sıralarda Katar, Birleşik Arap Emirlikleri Suudi Arabistan ve Amerika var.
*Obez ülkeler sıralamasına bakacak olursak:
Cook adaları: 83%
Katar : 42%
BAE: 37%
Suudi Arabistan : 34%
ABD: 33%
Türkiye: 29%
Mısır : 28%
Avustralya: 28%
İngiltere : 28%
Kanada : 28%
Mexika: 28%
Fransa : 23%
İtalya : 21%
İsveç : 20%
Almanya : 20%
Brezilya : 20%
Japonya : 3%
*W.H.O diyorki: Obezitedeki bu artış gıda endüstrisindeki yüksek kalorili ve ucuz yiyeceklerin satışına bağlıdır. Pazarın büyük kısmını, bu besinler oluşturmaktadır.
Yani bu besinlerin kolay ulaşılabilirliğine bağlı demek istiyor. Fast food restaurantlarını kasttediyor. Bence bu tespit hem hatalı hem de eksik. Sağlıklı olup ucuz olan aynı zamanda kolay temin edilen besinlerde var. İstense bu besinler daha da kolay ulaşılabilir ve ucuz hale getirilebilir. Kaldi ki Fast food restaurantları çokta ucuz değil.
Dünya Sağlık Örgütü'ne bir eleştirim de şudur: Bu besinleri kim tüketiyor. Proletarya, o zaman burjuva sınıfından insanların obez olmaması gerekiyor. Benim Türkiye'de 2010 yılında yapmış olduğum bir çalışmada, insanların gelirleri arttıkça yağ oranı da aynı paralelde artıyor.
Burada, aynı üretim maliyetlerine sahip olan besinler arasından, sağlıksız olanlar halka dayatılıyor. Maliyet aynı. İstese ülkeler bu işi kolaylık çözer. Bilin bakalım niye çözmüyorlar? 😀
Örneğin; Türkiye'de bazı millet vekilleri bu konuyu gündeme getirerek, ilköğretimde beslenme dersi konulması gerektiğini dile getirdiler. Beslenme ile ilgili uzmanlar ve diyetisyenler tarafından, çocuklar küçük yaşta bilinçlendirilmeli fikri mecliste savunuldu.
KİMLERE ZAYIF KİMLERE OBEZ DENİLİYOR?
*Dünya Sağlık Örgütü Sınıflandırması :
Düşük kilolu (Normal altı, Zayıf) <18.5
Normal kilolu (Sağlıklı) 18.5 – 24.9
Kilolu (Hafif şişman) ≥25.0
Pre-obez (Şişmanlık öncesi) 25.0 – 29.9
Obez ≥30.0 Artmış
Obez I. derece 30.0 – 34.9 Yüksek
Obez II. derece 35.0 – 39.9 Çok yüksek
Obez III. derece ≥40.0 Son derece yüksek, yani morbid deniliyor.
Bu sınıflandırmaya göre Türkiye 1. Derecede obez ülke konumunda.
OBEZİTE HANGİ SİSTEMLERİ ETKİLER. BAŞKA HASTALIKLARA SEBEBİYET VERİR Mİ?
*İnsan bedeninde aşırı kilodan etkilenmeyen sistem bulunmamaktadır. Koroner arter hastalığı, Tip2 diyabet, kalp hastalıkları, Hipertansiyon, meme, kolon, prostat gibi kanser çeşitleri, uyku apnesi ve solunum bozuklukları, safra kesesi hastalıkları, osteoartrit. Tabi ki psikolojik komplikasyonlara da yol açar.
İsa ÖZBİLİR
KAYNAKÇA
Akbulut, G., Özmen, M., Besler, T. (2007). Çağın Hastalığı Obezite. TÜBİTAK
Bilim ve Teknik Dergisi, 2(7): 5-12.
Akgün, B. (2008). Beden Ağırlığı Yönetiminde Davranış Modifikasyonu. (Ed.
Baysal A, Baş M.), Yetişkinlerde Ağırlık Yönetimi, Türkiye Diyetisyenler
Derneği Yayını, Ekspres Baskı A.Ş., Ankara, 158-170.
Akkurt, S. (2012). Obezite ve Egzersiz Tedavisi. Spor Hekimliği Dergisi, 47: 123-130.
Altunkaynak, B.Z., & Özbek, E.(2000). Obezite: Nedenleri ve Tedavi Seçenekleri.
Van Tıp Dergisi, 13(4): 138-142.
Bağrıaçık, N., Görpe, U., Yiğit, H., ve ark.(2003). Obezite tedavisinde ve ilaç
kullanımında yeni ufuklar T.C. Sağlık Bakanlığı «Ulusal Diyabet ve Obe-
zite Programı» kapsamında Diyabet ve Obezite Eğitim Kursu Notları (Ed.
Bağrıaçık N). Türk Diabet Cemiyeti-Türkiye Obezite Araştırma Derneği,
Türk Diabet ve Obezite Vakfı Yayını, İstanbul, 204-207.
Baltacı, G. (2008). Obezite ve Egzersiz. T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hiz-
metleri Genel Müdürlüğü Beslenme ve Fiziksel Aktiviteler Daire Başkan-
lığı, 1. Basım, Klasmat Matbaacılık, Şubat, Ankara, 7-15.
Bilginturan, N. (2000). Çocukluk Yaşı Obezitelerinde Tedavi. Katkı Pediatri Der-
gisi, 21(4): 527-536.
Bray, A.G. (2003). Risk of Obesity. Endoc Met Clin. North Amer, 32: 787-804.
Buschbacher, R.M., & Porter, C.D. (2000). Deconditioning, Conditioning and the
benefits of exercise In: Braddom RL. Physical Medicine & Rehabilitation.
Phidelphia: Saunders Company, 702-726.
Daniels, S.R. (2005). Regulation of body mass and management of childhood
overweight. Pediatr Blood Cancer, Feb 7.
Davies, P.S.W. (1998). Childhood Obesity. In: Clinical Obesity, 1 ed. Oxford: Bla-
ckwell Science Limited, 292-310.
deLateur, B. J. (2000). Therapeutic exercise. In: Braddom RL. Physical Medicine
& Rehabilitation. Philadelphia: Saunders Company, 392-412.
Eaton, S.B., & Eaton, S.B. (2003). An evolutionary perspective on human physi-
cal activity: implications for Health. Comp Biochem Physiol A Mol Integr
Physiol, 136(1): 153-9.
Ergun, N., & Baltacı, G.(2006). Spor Yaralanmalarında Fizyoterapi ve Rehabili-
tasyon Prensipleri, 2. Baskı, Pelin Ofset Yayıncılık, Ankara.
Esmer, O. (2018). Somatotip Yapıya Uygun Egzersizlerin Obezite Tedavisine Et-
kileri. Detay Yayıncılık, Ankara.
Freedman, D.S., Srinivasan, S.R., Valdez, R.A., Williamson, D.F., Berenson,
G.S.(1997). Secular increases in relative weight and adiposity among
children over two decades: the Bogalusa Heart Study. Pediatrics, 99: 420-6.
Güler, Y., Gönener, H.D., Altay, B., Gönener, A, (2009). Adolesanlarda Obezite ve
Hemşirelik Bakımı. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 4(10) :165.
Hasbay, A. (2008). Ağırlık Yönetiminde Fiziksel Aktivitenin Rolü. (Ed. Baysal A,
Baþ M.), Yetişkinlerde Ağırlık Yönetimi, Türkiye Diyetisyenler Derneği
Yayını, Ekspres Baskı A.Ş., Ankara, 138-151.
Hillsdon, M., Thorogood, M., Anstiss, T., Morris, J. (1995). Randomised control-
led trials of physical activity promotion: a review. Journal of Epidemiology
and Community Health, 49: 448-453.
Holtz, C., Smith, T.M., Winters, F.D. (1999). Child obesity. J Am Osteopath As-
soc, 99: 366-71.
Hsu, C.H., Wang, C.J., Hwang, K.C., Lee, T.Y., Chou, P., Chang, H.H. (2009). The
effect of auricular acupuncture in obese women. J Womens Health (Larch-
mt), 18: 813-8.
https://zehirlenme.blogspot.com/2011/11/hareketsiz-yasam-ve-obezite.html?
(2011). Hareketsiz Yaşam ve Obezite. 11/25/2011 Erişim Tarihi: 11.11.2019
http://www.who.int/dietphysicalactivity/childhood_what/en/ (2019). World He-
alth Organization: WHO, What is overweight and obesity?. Erişim Tarihi:
27.10.2019
Jakicic, J.M. (2003). Exercise in the treatment of obesity, Endocrinol Metab. Clin
North Am, 32(4): 967-80.
Karacabey, K. (2009). The Effect of Exercise on Leptin, Insulin, Cortisol and Li-
pid Profiles in Obese Children. The Journal of International Medical Re-
search, 37(5): 1283-1239.
Karnak, İ. (2000). Obezite tedavisinde cerrahinin yeri. Katkı Pediatri Dergisi,
21(4): 554-573.
Kokino, S., & Zateri, C. (2004). Obezite ve aerobik egzersizler. Türkiye Klinikleri
Journal of Physical Medicine Rehabilitation, 4(3): 91-99.
Kokino, S., Tuna, H., Yıldız, M. (2004). Obezite, Fiziksel Aktivite ve Rehabilitas-
yon. Fiziksel Tıp, 7(2): 93-98.
Livingstone, B. (2000). Epidemiology of childhood obesity in Europe. Eur J Pe-
diatr, 159: 14-34.
Mehmetoğlu, (2006). 1.Bilimsel Gerçekler Işığında Gıdalar ve Sağlıklı Beslenme.
Yelken Basım Yayın Evi, Mart.
McArdle, W.D., Katch, F.I., Katch, V.L. (2001). Exercise Physiology, 5th ed. Bal-
timore, Maryland, Lippincott Williams Wilkins, 187-200.
National Heart Lung and Blood Institute (2000). North American Association for
the Study of Obesity: The practical guide for identification, evaluation, and
treatment of overweight and obesity in adults. National Institute of Health.
Nicklas, B.J., Wang, X., You, T., et al. (2009). Effect of exercise intensity on abdo-
minal fat loss during calorie restriction in overweight and obese postmeno-
pausal women: a randomized, controlled trial. Am J Clin Nutr, 89: 1043-52.
Oden, G. (2002). ACSM’s Resources for Clinical Exercise Physiology: Musculos-
keletal, Neuromuscular, Neoplastic, Immunologic and Hematologic Con-
ditions. Medicine and Science in Sports and Exercise, 34(9): 1538.
Onat, A., Yüksel, H. (2007). TEKHARF 2017 Tıp Dünyasının Kronik Hastalıklara
Yaklaşımına Öncülük; Türk Erişkinlerinde Obezite ile Abdominal Obezite:
Belirleyicileri ve Sonuçları. Türk Kardiyol Der Arş, 35: 149-1538.
Özbey, N. (2002). Egzersiz ve Obezite. In: Bozbora A, editör. Obezite ve Tedavisi.
Nobel Tıp Kitabevleri, 177-83, İstanbul.
Özcebe, H., Bağcı, A.T., Keskinkılıç, B., Yardım, N., Çelikay, N., Çelikcan, E.
(2013). Çocukluk Çağı Obezite Araştırması (COSI-TR) Ön Rapor [Inter-
net]. Ankara, Türkiye; Available from: http://www.diabetcemiyeti.org/var/
cdn/a/f/cosi-tr-sonuclari.pdf
Öztora, S. (2005). İlköğretim Çağındaki Çocuklarda Obezite Prevalansının Belir-
lenmesi ve Risk Faktörlerinin Araştırılması. Uzmanlık Tezi, İstanbul.
Pehlivantürk, B. (2000). Çocuk ve ergenlerdeki obezitenin psikososyal yönleri.
Katkı Pediatri Dergisi, 21(4): 574-581.
Peker, I., Çiloğlu, F., Buruk, Ş., Bulca, Z. (2000). Egzersiz Biyokimyası ve Obezi-
te. Nobel Tıp Kitabevleri, İstanbul.
Perusse, L., & Bouchard, C. (1993). Role of genetic factors in childhood obesity
and in susceptibility to dietary variations. Ann Med, 31 Suppl 1: 19-25.
Pinto, B.M., & Szymanski, L. (1997). Exercise in weight management. Med He-
alth R I, 80(11): 361-3.
Rossner, S. (1998). Childhood obesity and adulthood consequences. Acta Pediatr,
87: 1-5.
Saris, W.H.M., Blair, S.N., Van Baak, M.A., et al. (2003). How much physical
activity is enough to prevent unhealthy weight gain? Outcome of the IASO
1st Stock Conference and consensus statement. The International Associa-
tion for the Study of Obesity. Obesity Reviews 4: 101-14
Strauss, R. (1999). Childhood obesity. Curr Probl Pediatr; 29: 1-29.
Şimşek, F., Ulukol, B., Berberoğlu, M., Başkan Gülnar, S., Adıyaman, P., Öcal,
G. (2005). Ankara’da bir ilköğretim okulu ve lisede obezite sıklığı. Ankara
Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası, 58: 163-166.
Torrance, G.M., Hooper, M.D., Reeder, B.A. (2002). Trends in overweight and
obesity among adults in Canada (1970-1992): evidence from national sur-
veys using measured height and weight. Int J Obes Relat Metab Disord,
26: 797-804.
Türkiye’de Okul Çağı Çocuklarında (6-10 Yaş Grubu) Büyümenin İzlenmesi Pro-
jesi Araştırma Raporu (TOÇBİ) (2011). T.C. Sağlık Bakanlığı, 1. Basım,
Kuban Matbaacılık Yayıncılık, Ankara, Türkiye.
turkiye_obezite_mucadele_kontrol_prg.pdf (2010). Türkiye Obezite (Şişmanlık)
İle Mücadele ve Kontrol Programı. T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık
Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 1. Basım, Kuban Matbaacılık Yayıncılık,
Şubat, Ankara.
Van Baak, M.A., & Saris, W.H.M., (1998). Exercise and Obesity. Chapter 18, Cli-
nical Obesity, (ed: Kopelman, P.G., Stock, M.J.)Blackwell Science, Ox-
ford.
World Health Organization: WHO (1998). Obesity: Preventing and managing the
global epidemic. Report of a WHO consultation on obesity, Geneva, 3-5
June 1997.
Dr. Öğr. Üyesi, Mardin Artuklu Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Antrenör-
lük Eğitimi Bölümü, Mardin cgulbineskiyecek@gmail.com
https://www.internethaber.com/amp/dunya-obezite-siralamasinda-turkiye-sok-etti-son-siralamaya-bakin-foto-galerisi-2009784.htm?page=1
